In Focus SIGN OF THE CRUZ by: Danilo P. Cruz

Sukatan ng Pagkamatatag ng Isang Bansa

TUMATAAS ANG TEMPERATURA hindi lamang ang katawan ng ating mamamayan dahil sa Covid-19 na galing sa Wuhan, China kundi dahil din sa mga kaganapan sa pamahalaan at lipunan kamukha ng kaliwa’t kanang korapsyon, patayan o EJK (extrajudicial killings), kawalan ng oportunidad at hanapbuhay, tumataas na presyo ng bilihin sa mga pamilihan, at ang mga di kanais-nais na kaganapan sa eleksyon noong Mayo 9.

Karaniwang matutunghayan ang katotohanang inilalahad nito sa mga sinulat ng istoryador, lalo na ng mga istoryador na nagsusuri ng mga nakalipas na pangyayari at ng mga nangyayari sa kasalukuyan at ang mga ito’y binibigyang pakahulugang maaaring magbunga ng gayon o ganitong mga pangyayari sa hinaharap.

Ang mga istoryador ng may pagsusuri sa hinaharap ay may pagka-futurologist. Kabilang sa mga istoryador na ito sina Dr. Jose Rizal, Claro M. Recto, Alvin Toffler, Marshall McLuhan, John Naisbitt, Marvin Cetron at Thomas O’Toole.

Sapagkat ang pahayag nina Cetron at O’Toole sa kanilang aklat na “Encounter with the Future: A Forecast of Life into the 21st Century” ang tuwirang tumutukoy sa sulating kong ito, kailangang kong banggitin ang kanilang sinabi:

“Ang kalakarang nakatutulong sa pagbuo ng mga pambansang pangyayari ay lagi nang naiimpluwensiyahan ng mahahalagang palatandaan ng bansa na madaling matiyak na gaya ng alta presyon, temperatura at pulso ng tao. Saan man tayo nakatira sa mundong ito, ang normal na temperatura ng ating katawan ay nananatiling 98.6 degrees Fahrenheit.”

“Ganyan din ang mga bansa,” pagbibigay-diin nina Cetron at O’Toole, “na may mga normal at abnormal na mahahalagang palatandaan.”

Sinabi nina Cetron at O’Toole na “ang mahahalagang palatandaang dapat hanapin sa isang bansa ay yaong mga palatandaang tumutukoy sa katatagang pampulitika, pangkabuhayan at panlipunan. Kasama sa mga palatandaang ito ang dami ng ipinanganak sa isang bansa (population), kung paano ang pag-asikaso sa kawalang-katarungan, ang pagtrato sa mga manliligalig, ang pakikitungo sa pamahayagan, ang dalas ng pagbabago sa mga patakarang pang-negosyo at pagwewelga, kung saan pinapag-aral ang kanilang mga elitista, at kung paano ang pagpapa-suweldo sa kanilang mga pinunong militar.”

Ang madalas banggiting mahalagang palatandaan ay yaong kinikita ng bawat mamamayan ng isang bansa. Ginagamit na patnubay ang kita ng mamamayan ng isang bansa batay sa bawat sarbey sa katatagang pambansa.

Ngunit gaano kahalaga ang kita ng bawat mamamayan? Ano ang sinasabi sa inyo nito tungkol sa katatagan ng bansa kung alam ninyo ang karaniwang laki ng salaping kinikita ng karaniwang mamamayan?

Ang higit na mahalaga ay ang pagitan ng kita ng 10 porsyento ng mayayaman at ng 10 porsyento ng mahihirap sa isang bansa. Ito’y katulad ng isang taong ang kanyang mga paa ay nasa oven at ang ulo ay nasa refrigerator. Ang kanyang karaniwang temperatura ay 98.6 degrees, ngunit siya ay hindi magtatagal sa ganitong kalagayan.

Ang 10 porsyento ng nasa itaas sa Estados Unidos ay kumikita ng 11 laki ng kinikita ng 10 porsyento ng nasa ibaba. Hindi ito ang pinakamabuti sa mundo, ngunit malayo pa naman sa pinakamasama.

Ang Sweden ang pinakamatatag na bansa sa mundo kung ang pagbabatayan ay kita ng 10 porsyento ng nasa itaas at 10 porsyento ng nasa ibaba. Dalawa at kalahati lamang ang laki ng kita ng nasa itaas kaysa ng nasa ibaba.

Kung pagkakaiba ng kita ang gagamiting patnubay, ang pinakamabuway na mga bansa sa mundo ay ang Saudi Arabia, Indonesia at Argentina. Ang 10 porsyento ng nasa itaas ng mga ito ay 40 doble ang laki ng kita kaysa ng 10 porsyento ng nasa ibaba. Isa ito sa mga dahilan ng pagbagsak ng Iran, gayong 38 porsyento, hindi 40, ang kalakihan ng kita ng 10 porsyento ng mga nasa itaas kaysa 10 porsyento ng mga nasa ibaba.

Puwera ang Saudi Arabia, ang porma ng pamahalaan ng Argentina at Indonesia ay lantay na republika, ang Iran ay Islamic Republic at ang Libya ay Socialist People’s Republic. Ano mang uri ng republika ang porma ng pamahalaan ng isang bansa ay tiyak na halal ng mga mamamayan ang mga opisyal na namumuno sa bansang ito. Samakatuwid, demokrasya ang porma ng pamahalaang umiiral sa nabanggit na mga bansa.

Ngayon, panandaliang rebisahin natin ang kasaysayan ng Argentina, Indonesia, Iran at Libya bilang halimbawa ng pagiging demokrasya ng porma ng kanilang pamahalaan ay pinabagsak ng kanila ring sariling mga mamamayan.

Sa paraang paglalagom, binanggit nina Cetron at O’Toole ang mga pinagsama-samang pangunahing mahahalagang palatandaan ng pagiging matatag, o mabuhay ng isang bansa na gawa ng pulitika, kabuhayan (ekonomiya) at lipunan.

Upang matiyak ang katatagang pampulitika, dapat mabatid kung gaano kahusay ang isang bansa sa pagsasalin ng kapangyarihan sa susunod na rehimen mula sa susundan, kung gaano kagaling ang kakayahan ng isang bansa sa pamamahala o pangangasiwa, at kung paanong tinatanggap ng sambayanan ang awtoridad sentral.

Kung negatibo o salungat sa mahahalagang palatandaang ito ang nanunungkulang pamahalaan, nangangahulugang mabuway ang katayuan nito.

(May ikalawang bahagi)

*Written by Danilo P. Cruz & written for Diyaryo Milenyo Digital News.

[A seasoned journalist, Mr. DPC was an instrumental cog in the information and public affairs machinery of former PFVR in his days at the Department of National Defense. A newspaperman with stints in the Manila Chronicle, Manila Bulletin and the Press Foundation of Asia (PFA), he continues to write for the Manila Bulletin, Kalayaan Ngayon and DiyaryoMilenyo.]

DIYARYO MILENYO is a free and independent online media outfit that publishes events happening in the local communities and current issues that matter to the public with local, national and global implications. DIYARYO MILENYO is composed of volunteer journalists and community writers scattered in various parts of the Philippines. They report the news right and where it happens. It adheres to the standards and ethics of journalism. It imposes strict rules against attacking someone. Strictly adhering to publish good news only.

%d bloggers like this: